 |
| Ívar Brynjólfsson |
 |
eftir Jón Proppé
Ljósmyndun er líklega ein praktískasta listgrein sem menn geta lagt fyrir sig nú á dögum, svo praktísk að stór hópur þeirra sem koma hingað úr ljósmyndanámi festist fljótlega í brauðstriti iðnaðarljósmyndunar og auglýsingamennsku. Þeir eiga það á hættu að týna niður listrænu draumunum sem ráku þá út í námið og verða aðeins vinnudýr fjölmiðla og auglýsingastofa, ófullnægðir og vonsviknir. Margir af okkar bestu ljósmyndurum tekst reyndar glettilega vel að sameina starf sitt í auglýsingaheiminum við listrænni sjónarmið, en færri tekst þó að vinna stærri verkefni á sviði listarinnar - verkefni af því tagi sem geta leitt til vel heppnaðs sýningarhalds. Þá er einnig hætt við því að gildi og vinnuaðferðir auglýsingaljósmyndarinnar nái að menga þau verkefni sem menn takast á við á listasviðinu. Þannig gerist það oft að þær myndir sem enda á sýningum eða í útgefnu bókum virðast stundum vera vart meira en listrænt útfærðar auglýsingatökur. Þær skortir dýpt í hugsun, sköpun og útfærslu sem er alltaf forsenda góðrar listar.
Ívar Brynjólfsson er einn þeirra ljósmyndara sem af hve mestum þrótti hafa varist freistingum auglýsingamennskunnar. Sýningar hans eru gerólíkar flestu því sem aðrir íslenskir ljósmyndarar bera á borð. Í myndum hans fer saman sterk formræn ögun og skýr og frumleg listhugsun. Hann velur sér erfið verkefni og forðast ódýrar lausnir eins og heitann eldinn.
Ívar beinir linsu sinni yfirleitt að hlutum sem við hin göngum yfirleitt framhjá án þess að taka einu sinni eftir þeim. Á síðustu sýningu sinni í Gallerí 11 við Skólavörðustíg, sýndi Ívar „Myndir af venjulegum stöðum“. Þar var um að ræða myndir sem Ívar hafði tekið inni í húsum, mest á opinberum stöðum, fyrirtækjum og stofnunum. Myndirnar sýndu horn, dyr, ofna og fleira. Þær voru einfaldar og efnið í sjálfu sér ómerkilegt. Myndröðin í heild varð hins vegar eins konar dokúmentasjón eða skráning á vanræktum þætti í reynslu okkar - gagnrýnin umfjöllun um það sjónræna umhverfi sem við hrærumst í.
Sýningin sem Ívar heldur nú er ekki mikil í sniðum, enda sýningarsalurinn afskaplega smár, en þar sem hugmyndin að baki myndröðinni er skýr og framsetningin bæði öguð og afar vönduð nær sýningin vel að koma hugsun sinni á framfæri við áhorfendur. Yfirskrift sýningarinnar er „Landslag - jarðrask“ og Ívar hefur að þessu sinni valið sér sem myndefni sprengdar klappir og grjót sem vinnuvélar hafa rist í rákir, jarðveg sem ýtur hafa rifið upp og flatt út, landslag sem menn hafa raskað og brotið upp í framkvæmdagleði sinni. Myndirnar eru allar teknar í borginni og í þeim flestum má greina borgina í baksýn þar sem grjótið situr í forgrunni sem einhvers konar staðfesting á þeim ógnarkrafti sem íbúarnir hafa leyst úr læðingi við uppbyggingu byggðarinnar.
Ívar tekur fram í sýningarskrá að hann líti ekki á þessar myndir sem innlegg í „græna umræðu“, en þessu hefði hann alveg getað sleppt, því líkt og myndirnar eru hafnar yfir nokkra tísku eða dægurþras bera þær enga tilvísun í stjórnmálalegan veruleika umhverfismála. Það sem grípur áhorfandann í þessum myndum er hin sterka formræna sýn listamannsins, og myndirnar ná því að verða alveg lausar við sjálft viðfangsefnið og marka sér sjálfstæða tilveru sem heilsteypt og vel grunduð listaverk.
(DV 10. janúar 1994)
Landslag - jarðrask
eftir Gunnar J. Árnason
Það er ekki aðeins fólk sem á sér ímynd, landið okkar hefur orðið saklaust fórnarlamb ímyndunarsköpunar, ekki síst af hendi ljósmyndara, og þessar ímyndir eru svo allsráðandi í myndakúltur okkar að maður fer ósjálfrátt að trúa þeim. Það er því með nokkrum létti að maður skoðaði ljósmyndasýningu Ívars Brynjólfssonar, þó ekki væri nema vegna þess að við blöstu myndir sem falla ekki undir neina staðlaða ímynd af íslensku landslagi. Manni var kippt niður á jörðina, svo að segja.
Ívar beinir linsunni að því sem okkur yfirleitt yfirsést eða leiðum hjá okkur. Okkur yfirsést ekki landslagið eða himininn og okkur yfirsjást heldur ekki byggðir og mannvirki, en okkur yfirsést það sem liggur þarna einhvers staðar á milli og tilheyrir hvorugu. Ef ég man rétt var svipað upp á teningnum á síðustu sýningu Ívars í Gallerí 11, nema hvað þá var athyglinni beint að stöðum sem okkur yfirsjást í híbýlum okkar,„venjulegum stöðum“ eins og hann kallaði þá.
En hvar eru þessir staðir sem okkur yfirsjást og lenda inn á milli í umhverfi okkar? Þá er sjálfsagt víða að finna, en Ívar hefur einbeitt sér að grjótgörðum og jarðraski í kringum Reykjavík, niður við sjávarsíðuna. Í forgrunni myndanna eru grjóthnullungar sem hafa verið sprengdir með dýnamíti og hrúgað upp með stórvirkum vinnuvélum og bera þess greinilega merki. Í bakgrunni sést í það sem lendir sitt hvoru megin við jarðraskið; annars vegar byggðin, Reykjavík, en hins vegar óbyggðir, Esjan, Faxaflóinn og himininn. Jarðraskið er staðsett þar sem hið skipulagða og tilbúna mætir hinu náttúrulega og ósnortna.
Það er kannski ekki fallegasta myndefni sem hægt er að hugsa sér, en ef maður hefur trú á fegurð ljósmyndarinnar þarf ekki að hafa áhyggjur af því. Það er einmitt meira lagt á ljósmyndarann að velja sér svo „venjulegt“ myndefni. Ívar vinnur verk sitt af öryggi og sannfæringu.
(Pressan 27. janúar 1994)(DV 10. janúar 1994)
|
|
|
|
|
|
|
|