eftir Eirík Þorláksson

Það er eitt mikilvægasta gildi góðra listaverka að þau skilja eitthvað eftir handa þeim sem vilja njóta þeirra. Eitthvað er óskýrt, ósagt, látið liggja í láginni - og verður þannig uppspretta endalausra möguleika frjórrar hugsunar þess sem hefur áhuga á þeim möguleikum sem listin býður upp á.

Ljósmyndir Ívars Brynjólfssonar eru slíkar uppsprettur. Síðasta sumar sýndi hann svarthvíta ljósmyndir í Gallerí Ingólfsstræti 8 undir heitinu „Myndir af forsetaframboði 1996“, sem þrátt fyrir nafn sýningarinnar voru allar mannlausar og tómlegar, og það sem var ósagt látið bauð heim tilfinningu áhorfandans fyrir þeirri eftirvæntingu eða örvæntingarfullu spennu, sem óneitanlega fylgir hverjum kosningaslag. Þessi sérstæða sýn á forsetaframboð kom þannig verulega á óvart.

Með sýningunni í Gallerí Horninu má segja að Ívar haldi áfram á sömu braut. Yfirskriftin er að þessu sinni „Myndir frá Garðabæ“ - í stað atburðar (forsetaframboðsins) er hér heilt bæjarfélag tekið fyrir. Sem fyrr eru ljósmyndirnar svarthvítar, þó tæknileg útfærsla sé nokkuð önnur. Hér er um að ræða samsettar yfirlitsmyndir, þar sem frá þremur upp í sex myndrömmum er raðað saman til að skapa eina heildarsýn.

Þessar myndraðir eru allar án titils, en sýna ýmist skólabyggingar, hraun, bithaga, göngustíga, niðurnídda skipasmíðastöð eða skrifsofubyggingu. Myndirnar eru algerlega mannlausar sem verður til þess að þær bjóða heim mikill fjarlægð áhorfandans við myndefnið; hér er einungis verið að fjalla um hina ytri umgjörð bæjarfélags, en ekki það mannlíf sem það er skapað til að þjóna.

Það er nokkuð nöturleg mynd sem hér er dregin upp - það ríkir kuldi og kyrrstaða innan um hrörlegar byggingar, veggjakrot og gróðursnautt hraun. Þessi ímynd verður sterkari en ella fyrir það vetraríki, sem er að finna í verkunum, og þá sterku andstæðutóna, sem listamaðurinn notar: það eru nær alfarið ystu mörk gráskalans sem ráða ríkjum í myndflötunum, eins og sést vel í svörtum hestunum í einu verkinu, sem og mjólkurhvítum og hlutlausum himni margra þeirra.

Slík sýn á mannlausa byggð er skiljanlega andstæð því sem við viljum flest halda fram um okkar heimabyggðir - og er þar beinast að vísa til sólríkra og litskrúðugra kynningarbæklinga ferðamálayfirvalda - en er engu síður jafnsönn fyrir það. Og hana má heimfæra upp á flest samfélög landsmanna. Hvar sem er.

Sú staðreynd að Ívar hefur valið Garðabæ sem sitt myndsvið kann að vera tilviljun, eða þá byggja á því orðspori almennrar velmegunar sem það bæjarfélag er þekkt fyrir. Þrátt fyrir velmegun er nefnilega rétt að minn á að allt er í heiminum hverfult og ætið er stutt í þá mynd sem hér er dregin upp.

(Morgunblaðið 27. apríl 1997)

Þessi ímynd verður sterkari en ella fyrir það vetraríki, sem er að finna í verkunum, og þá sterku andstæðutóna, sem listamaðurinn notar: það eru nær alfarið ystu mörk gráskalans sem ráða ríkjum í myndflötunum