eftir Eirík Þorláksson

Í myndlistinni gerist það oft að sýningar bjóða heim vangaveltum um eðli sjálfs miðilsins, sem notaður er, í hverju felst hann, hvað er gildi hans í samhengi myndefnisins sem tekist er á við, og hvernig tengist hann nýjum tímum og viðhorfum.

Þessum og fleiri spurningum er velt upp á sýningu Ívars Brynjólfssonar, þar sem miðilinn er svart-hvít ljósmynd. Ívar hefur áður haldið þrjár einkasýningar og tekið þátt í samsýningum, en hann hefur gjarnan beitt þessum miðli með nokkuð óvenjulegum hætti og svo er enn hér. Í lítilli sýningarskrá fylgja með hugleiðingar um ljósmyndina sem auka enn á þessar vangaveltur.

Tilefni ljósmyndanna má ráða af yfirskrift sýningarinnar: "Myndir af forstetaframboði 1996". Með slíkum titli eru auðvitað byggðar upp væntingar um myndir af fjörugum fjöldafundum, fallegum frambjóðendum, brosandi börnum og syngjandi stuðningsmönnum; þannig eru þær ímyndir, sem fólk gerir sér af framboðum og kosningabrölti.

Ekkert er fjær þeim myndum sem Ívar sýnir hér. Allar eru þær mannlausar, og sýna öðru fremur ástand biðarinnar, sem framboðin þurfa að þola; yfir þeim er ógnvænleg kyrrð þar sem eftirvænting - eða örvænting - verður nánast áþreifanleg áður en yfir lýkur. Biðin er hér mest áberandi þátturinn; kaffivélar, plastmál, kex, kökur, gosdrykkir og djúsvélar bíða eftir fólkinu, tilkynningar, kort og kosningaspjöld bíða þess að vera póstlögð, og símar eftir að vera notaðir. Blóm í gluggum og kerti á borðum verða í þessu umhverfi að táknum þeirra vona sem framboðin urðu til í, og áttu eftir að blómstra eða fölna þegar úrslitin voru ljós.

Það eru hin efnislegu gæði sem hér eru mest áberandi hluti framboðanna - hlutir sem kosta peninga. Þessu til áherslu hefur ljósmyndarinn sett strikamerkingu (verðmerkingu) á hverja mynd; allt er þetta brambolt einhverju verði keypt, og þá er aðeins eftir að sjá hvaða tölur koma í ljós að baki hinum rafrænu strikum/framboðum.

Þannig bjóða efnistök Ívars upp á ýmsar vangaveltur sem falla að þeim orðum, sem Sigurjón B. Hafsteinsson mannfræðingur setur fram í sýningarskrá, og falla öll að yfirskriftinni "Ljósmyndin er hugsun": Sé litið til eldri ljósmynda sést t.d. að þær eiga sér eilíft líf og vafalaust hafa margar þeirra gengið í gegnum mörg tilverustig. Verið handfjatlaðar af nokkrum kynslóðum og notaðar í ólíku samhengi í gegnum tíðina. Það er hugsunin sem gerir ljósmyndina að því sem hún er."

Þannig kunna myndir Ívars að eiga sér önnur tilverustig í framtíðinn; myndir frá forsetaframboði í ár eru stundarfyrirbrigði, sem mun verða metið með nýjum hætti í nýju samhengi.

(Morgunblaðið 27. ágúst 1996)

Biðin er hér mest áberandi þátturinn; kaffivélar, plastmál, kex, kökur, gosdrykkir og djúsvélar bíða eftir fólkinu, tilkynningar, kort og kosningaspjöld bíða þess að vera póstlögð, og símar eftir að vera notaðir.